Friday, 22 October 2021

تغییر بزرگ ۵۱ هفتاد




تغییر بزرگ ۵۱ 

تغییر بزرگ (۵۱)

از گذشته به حال و آینده (۹)

هفتاد

shodjaeddin@gmail.com

«Two things are infinite: the universe and human stupidity; and I am not sure about the universe.» 

از جمادی مُردم و نامی شدم                وز نما مُردم به حیوان سر زدم

مُردَم از حیوانی و آدم شدم                پس چه ترسم، کی زمُردن کم شدم؟

حمله دیگر بمیرم از بشر                تا برآرم از ملائک بال و پر

بار دیگر از ملک پران شوم                آنچه اندر وهم ناید آن شوم

(مولانا)

سپاس

دوشنبه ۲۱ اکتبر روز رایگیری اصلی و نهائی برای انتخاب نمایندگانِ پارلمان کانادا بود. نتیجه موقت نخستین شمارش آرا در حوزه رایگیری «ویلودیل» ۶۵ رای و در اعلام نتیچه ی نهائی ۷۱ به نام «شجاع ضیائیان» بود. 

سپاسِ فراوان از  ۷۰ شخص گرانقدری که به من رای دادند. بی گمان از بهترین انسانها و در شمار راستان و درستکارانند. 

اینکه به عنوانِ نماینده مردم «ویلودیل» در «مجلس عوام» برگزیده نشدم طبیعی و قابل انتظار بود. حضور بسیار دیرهنگام در کارزار انتخاباتی، نبود پشتیبانی تیمی و سازمانی و مالی، ناشناخت بودن، عضو هیچ حزبی نبودن و مستقل بودن، وجود نماینده ایرانیتبار پرتلاش کنونی مجلس که حتا دوستان نزدیکم از او پشیبانی میکردند و به او رای دادند، پیشنهادات فوق العاده نامتعارف من در کشورداری و جهانداری، معجزه ای لازم بود. آنچه را که وظیفه خود میدانستم انجام دادم و از فرصتی که بود برای نشر اندیشه های نو بهره جستم. تغییرات بزرگ همیشه با یک شخص و یک گروه کوچک آغاز شده است. 

وقتی به یکی از دوستان، یک استاد ایرانیتبار معروف دانشگاه یورک، چند روز مانده به پایان مهلتِ پایانی ثبت نامزدان انتخابات گفتم که خیال دارم از حوزه ویلودیل کاندیدا شوم گفت که به هیچوجه هیچگونه پشتیانی از من نمیکند زیرا به «علی احساسی» کمک میکند و رای میدهد، هم به لحاظ دوستی با او هم تا «محافظه کاران» پیروز نشوند. او تنها نبود، دوستان دیگری هم همین را به من گفتند. 

نحوه رای دادن استراتژیک سنت معمول و حاکم بوده است، کاندیداهای حزبهای «نودمکرات» و «سبز» و سایر کاندیداها هم عموماً (استثناهائی هست) قربانی طرز رای دادن «استراتژیک» هستند. یک نظرسنجی به تاریخ ۲۹ اکتبر نشان میدهد که در انتخابات اخیر، ۳۵٪ رای دهندگان نه به کاندیدای دلخواه خود بلکه به حساب «استراتژیک» رای دادند. بیش از یک سوم! عمدتاً به نامزد لیبرال برای این رای دادند تا محافظه کاران پیروز نشوند یا بالعکس به نامزد محافظه کار رای دادند چون «ترودو» را نمیخواستند. من که البته به جای خود، و به علل دیگری نیز که بعضیشان را برشمردم نمیتوانستم انتخاب شوم!

شادباش به آقایان و عالیجنابان علی احساسی و مجید جوهری و آفرین بر تلاشهای انتخاباتی پیگیر و پیروزمندانه شان.

 

دارد دیر میشود

ولی مردم در انتخاب «رای استراتژیک» شاید اشتباه میکنند. «دموکراسی» هم لزوماً چیز خوبی نیست! حتا همین دوست من که استاد دانشگاه است و بسیاری اساتید دانشگاه دیگر که میشناسم و «روشنفکرانی» که من و شما میشناسیم را به یاد بیاورید چگونه به سال ۱۳۵۷ هجری محمدی راه اشتباه را برگزیدند و به دلایل «استراتژیک» به «خمینی» رای دادند چون از «شاه دیکتاتور» بدشان میآمد! خیلی زود به ناچار به سبب سیاستهای همان جریانی که برایش هورا کشیدند و حکومت را به دست گرفت از زادگاه خودشان متواری شدند یا به ناچار هجرت کردند. از همه بدتر کشور ایران را به سقوط کشاندند.

آن سال هم من و امثال ۷۰ نفر ما در اقلیت محض بودیم. اما جزو شجاعان و راستان و درستکاران.

من که میدانستم معجزه میخواهد تا انتخاب شوم چرا دل به دریا زدم و در این سن و سال وارد کارزار انتخابات شدم؟ چون دارد دیر میشود.

خبرهای واقعی از وضعیت وخیم جهان وحشتناک است، اما رسانه ها این خبرها را یا بازتاب نمیدهند یا به حاشیه میکشند. مجموع این خبرهای وحشتناک حاکی از آنست که، بر اثر آلودگیهای عظیم و تغییرات جوی و افزایش حرارت کره زمین که همه ناشی از «جمعیت پربودگی» انسانها و فعالیتهای صنعتی و مخرب محیط زیستی آنان است، زندگی از کره زمین دارد رخت بر میبندد. مگر برای «سوسکها»، آنهم سوسکهای آمریکائی پر زاد و ولد و چابک که میدانند چگونه در تاریکی و کثافت بزیند یا آنکه انسانها هم مثل موش صحرائی، زیر زمین زندگی کنند.

سیاستمداران اما همان روند سنتی خود را ادامه میدهند، در حالی که دانشمندان حساب کرده اند که فقط ده یا دوازده سال برای بشر فرصت مانده که به طور رادیکال شیوه زندگانی خود را تغییر دهد تا از بین نرود، 

حماقت شاح و دُم دارد؟ ندارد.

سیاستمداران ما در اینجا یا جای دیگر صحبت از این میکنند که مثلاً تا ۲۵ سال دیگر فلان کار و بهمان تغییر را انجام میدهند! شما اصلاً ۲۵ سال دیگر وجودتان زیر سوال است، آقا! دور و برتان را میبینید که، در کانادا، ظاهراً همه چیز سر جایش است، ظاهراً، و خوش هستید. حتا همسایگانم خوشالند که در پایان ماه اکتبر درجه حرارت هوا ۱۸ سانتیگراد است، به به چه هوای بهاری خوبی! در حالی که میبایستی کمتر از ۱۰ بوده باشد. حالا گیریم کالیفرنیا در آتش میسوزد چون تابستان به درازا کشیده است، و جنگلهای آمازون که به «ریه های کره زمین» شهرت دارد در آتش میسوزد، و یخهای قطبی آب شده مابقی هم با سرعت بیشتر دارد آب میشود. و همه برفهائی که در بلندترین قله های کره زمین که همیشه و در سراسر سال سپید و پر برف بود، آب شده، آن قله های سپید اکنون سبز شده؛ و حالا گیریم که اینجا و آنجا سیل آمده و هر روز بدتر میشود؛ و گیریم که در پی ذوب شدن برفها و یخچالهای قله ی کوهها و سیلهای ناشی از آن، باید منتظر خشک شدن رودخانه ها و دریاچه ها شویم چرا که دیگر برف و یخی نمانده که تابستانها سرچشمه رودخانه ها باشد؛ گیریم که در سرزمینهای عظیم «سیبری»، گرما یخهای صخیم دایمی هزاران ساله را آب کرده، همین تابستان گذشته باعث آتشسوزیهای مهیب گشته، جنگلهائی به وسعت بیش از وسعت کشور بلژیک را نابود کرده است. به کانادا و ما کانادائیان چه ربطی دارد؟‌ ما مرز داریم آقا، از مرزهای خودمان دفاع میکنیم! 

آقا جان، این که مسابقه فوتبال و هاکی نیست، که مرزبندی بکنید و، در کانادا، پرچم سرخ و سپید با برگ سرخ درخت افرا هوا کنید یا، در ایران، پرچم «الله و اکبر»ی خرچنگنشان را. 

راستی از دریاچه ارومیه چه خبر؟ از زاینده رود چه خبر؟ رودی که به معنای «زندگیبخش» است و خشک شدنش به معنای پایان زندگی است. 

حیف از ایرانیان، که سرآمدان و پرچمدارانِ انسانیت بودند و که به این نکبت افتاده اند و بیشتر انرژی مثبت خود را به تفحص در کتاب قرآنِ گردآورده ی عثمان، و به به زیر کشیدن دختران و بانوان ایرانی و تسلیم کردنشان به دین کهنه ی محمد و بحثهای مربوطه، و به سروکله زدن با یکدیگر و پائین کشیدن و خراب کردن یکدیگر، به هدر میدهند. 

به نوشته در آوردن یکایک مصیبتهای عظیمی که ناشی از «جمعیت پُربودگی» بشر و صنعتی شدنش و جهانخوارگی اوست، در این مقال نمیگنجد. نه تنها این ۷ و به زودی ۸ میلیارد (بیلیون) موجود سخنورِ دوپا دارد همه منابع طبیعی را به اسراف مصرف میکند، نه تنها دارد همه حیوانات و جانداران دیگر را میکُشد و نسلشان را بر میاندازد، بلکه تفاله ها و مدفوع مصارف طبیعی و صنعتی خود را در جهان انباشته، دارد کره زمین را بی حد و مرز آلوده میکند، و کوههائی از آشغال بر این کره زمین ایجاد کرده است. کافی است سری به قبرستانهای «خوروها»ی مصرف شده و اسقاطی بزنید تا گوشه ی بسیار کوچکی از فاجعه های زیستمحیطی را مشاهده کنید. اخبار روزانه فجایع زیستمحیطی به قدری زیاد است که من و شما که به زندگانی خود مشغولیم به هیچوجه توان و فرصت دنبال کردنشان را نداریم.

همین امروز (۲۹ اکتبر) از برزیل خبر از نشتی نفت در اقیانوس و سواحل این کشور آمده که دارد «کورال»های ساحلی اقیانوس را از بین میبرد. 

و آیا میتوان مطمئن بود که شرکت «بریتیش پترولیوم» که چند سال پیش آن فاجعه ی زیست محیطی را در خلیج مکزیک به وجود آورد، راست گفته که نشتی نفت و ریختن آن را به اقیانوس کاملاً مهار و مسدود کرده است؟ کدام منبع جز خود آن کمپانی این مطلب را تائید کرده است؟ من و شما که سرمان به کار خودمان است و وقت رسیدگی نداریم. «نمایندگان» ما هم در حکومت، نوکران همان شرکتهای بزرگند، متاسفانه. دونالد ترامپ نمونه بارز آن. در کانادا نیز نه تنها «آندریو شیر» که «ژوستن / جاستین ترودو» هم موافق استخراج نفت از شنهای بیتومی آلبرتا و کشیدن خطوط لوله سراسری نفت هستند؛ و حتا «سینگ» نیز مخالفتی ندارد. جدیداً خانم «الیزابت می» هم که با کشیدن خط لوله نفت سخت مخالف است اما در مورد استخراج نفتهای بیتومی گفته است که باشد به شرط اینکه در همان جا در تصفیه خانه ی کانادائی مصرف شود، چون که ایشان هم کلی «ملیگرا» تشریف دارند و هنوز با حضور هفده ساله سربازان کانادا در عراق و در شرق ایران که اجدادشان  از ایران جدا کرده نام نادرستِ «افغانستان» را بر آن سرزمین گذاشته، به رغم اصرار من که عضو کابینه سایه اش بودم مخالفتی نکرده است. 

کانادا پول به کشوهای فقیر تر میدهد تا آشغالهایش را در آنجا مخفی دارد. این همان بیماری «ملی گرائی منفی» است. آقا جان، چه فرقی میکند، این کره زمین است که در حال نابودی است و کانادا هم جزو کره ای دیگر نیست. همین واردات و صادرات بین الملل که آقای ترودو و کابینه اش در آن تخصص دارد و احزاب دیگر حتا خانم «می» هم مخالفتی جدی با آن ندارد، کلی به لحاظ زیستمحیطی مضر است. وزیر امور خارجه، خانم «فریلند» که قبلاً وزیر تحارت خارجی بوده است، عمده یا تنها کارش همین بستن قراردادهای تجاری با چین و ژاپن و اروپا و ایالتهای متحده بوده است. از جمله «خرید مکان برای پنهان کردن آشغال» که همه این «فعالیتها» به آلودگی کره زمین میفزاید، چرا که حمل و نقل با کشتی و تانکر و کامیون، همگی نفتسوز، آلودگی زمین و دریا و هوا را تشدید میکند. وزیر دارائی ترودو، جناب «بیل مورنو» هم تاکید فرموده که استخراج نفت و لوله کشیهای نقتی سراسری از غرب به شرق کانادا، و به جنوب در ایالتهای متحد، موضوعی است غیرقابل بحث! و مردم ایالت آلبرتا با او موافقند. «کار» و «شغل» ایجاد میکند! آقا، خانم، من حاضرم به شما همان پول را بدهم که به جای استخراج نفت کثیف، بروید درخت بکارید. درختکاری، که در فرهنگ ایرانیت است، درختکاری که محمد رضا شاهِ «دیکتاتور» در ایران «دیکته» میکرد. درختکاری که در کتابهای درسی «آنرمان» تشویق میشد، چنانکه انسانیت و دور اندیشی تشویق میشد.

حکایت (از کتاب درسی دوره ابتدائی «زمان شاه»):

جوانی پیرمردی را دید جوانه های درخت میوه میکاشت. پرسید پدر مگر فکر میکنی عمرت آنقدر باشد که از میوه هایش بهره بری؟ پاسخ داد: «دیگران کاشتند ما خوردیم، ما میکاریم دیگران بخورند». اگر فرهنگ ایرانیِ انساندوست و دوراندیش، نه «فرهنگ» اسلامی، نه فرهنگ انگلیسیِ سوداگر و صنعتی، بر ایران و جهان حاکم بود، چنین فاجعه محیط زیستی برای بشر پدید نمیآمد. 

    

در اقیانوسها «پاچ»هائی از آشغال و تفاله های مواد صنعتی به ویژه مواد پلاستیکی شناور است، که تنها یکی از آنها در شمال اقیانوس آرام گویا وسعتش تقریباً به وسعت کل ایران و سه برابر وسعت فرانسه (وسیعترین کشور اروپا) است. باورکردنی نیست! شرح وضعیت اسفتناک و مصیبتبارِ محیط زیست کره زمین و روند مصیبتبارتر آن در یکی یا دو صفحه روزنامه نمیگنجد. 

این هفته، روی جلد مجله ی «نشنال جیوگرافی» عکس یک کرگدن است با عنوان «مرگ آخرین بازمانده ی این نوع حیوان».  

انتقاد از «ترودو» و «شیر» 

و از نمایندگان ایرانیتبار مجلس فدرال

و نمایندگان پارلمان ما چه میکنند؟ در زمستان دعوت از رای دهندگان به تماشای مسابقه هاکی یا فوتبال و در تابستان دعوت به پارتی همبرگر که برای انتخابات پسین رای جمع کنند.

آقای ترودو، شما در این چهار سال برای نجات فیلهائی که دایماً در آفریکا با سلاح گرم کشته میشوند، و نسلشان در آن قاره در حال انقراض است، فقط به خاطر پول، به خاطر فروش عاجهای آن حیوانات، چه کرده اید؟ با کدام کشور یا کشورها در این باره و برای نجات انواع دیگر موجودات کره زمین به گفتگو نشستید؟ برای جلوگیری از فاجعه های محیط زیستی دیگر و نجات بشر از انحطاط و انهدام چه کرده اید، چه ابتکاری به خرج داده اید، چه رهبریتی کرده اید؟ هیچ! شما دنباله رو هستید و وقتتان را به «سلفی» گرفتن با کانادائیان گذرانده اید، و به رفاقت بازی برای انتخابات بعدی، و بعدی. و صد البته برای نجات «بیزنس»های بزرگ، به ویژه بیزنسهای دوستان. شما قرارداد پاریس را برای محدود کردنِ نشر اُکسید دو کاربن امضا کردید اما همان را هم به اجرا نگذاشتید، و از قافله عقب مانده اید. «شیر» و محافظه کاران که هیچ. آنها کاری به این کارها ندارند. فقط پول، پول، پول. برای پول شیطان را هم تعظیم کنند و روح خود را، اگر بهای خوبی پرداخت شود، به اهریمن بفروشند. 

جهان نیاز به یک تغییر بزرگ دارد و اینان به همان روند گذشته ادامه میدهند.

و اما نمایندگان ایرانیتبار ما در پارلمان فدرال، سوای بر تبلیغ و مُهرزنیِ حزب متبوع خود و تلاش برای انتخاب مجدد، برای ایران چه کردند؟ عمدتاً، یکی به کمک برای آزادی یکی دو زندانی، و دیگری به کمک در گردآوری امضاء برای بازگشائی کنسولگری، اکتفا کردند. چرا از جایگاه خود در تشویق برای تغییر قانون اساسی اسلامی از راه رفراندم در ایران، قانونی که منشاء تضاد با اعلامیه جهانی حقوق بشر است، هیچ گامی برنداشتید؟ میشد برداشت. ضمن تبریکِ صمیمانه پیروزی به هر دو، امید که این دوره در این راه گام بردارید. مخصوصاَ از عالیجناب علی احساسی که نماینده من در «ویلودیل» محسوب میشود، میخواهم که بر خلاف دوره گذشته، بدون نخوت، به راهنمائیهای صمیمانه اینجانب گوش دهد. میدانم که میشود کاری کرد. گرچه شاید هم دستهایشان را حزب بسته است. کما اینکه «ستِفَن دیون»، وزیر خارجه را که میخواست با ایران روابط ایجاد کند، از سمت خود برکنار کرده، به سفارت کانادا در اتحادیه اروپا فرستادند. وی ضمن قبول پست سفارت، به سال ۲۰۱۷ از سیاست و عضوبت در پارلمان کنار کشید.  

چرا تعطیلی بهتر از کار است؟

دوستی ایراد گرفت که من نمیدانم با پیشنهاد شما در مورد سه روز تعطیل آخر هفته چه کنم و به همین لحاظ نمیتوانستم به شما رای دهم. وی در این مورد تنها نبود. و این مورد هم تنها یکی از موارد متعدد «پلاتفورم» بسیار نامتعارف من بود که سوال برانگیز و رای پرهیزانگیز بود. 

دنیا تغییر کرده

ببینید، دنیا تغییر کرده، معادلات گذشته هم تغییر کرده. از خطر فاجعه زیستمحیطی اگر بگذریم و نجات یابیم، انقلاب نوینی در شرف تکوین است. انقلاب صنعتی و دوران پیدائی انسان اقتصاد گرا، دوران رشد اقتصادی، و عصر پیدائی موجودی به نام «بورژوا» در اروپا (و تا اندازه ای موجودی به نام «کاسبکار» در ایران) بر پایه ی اصل «کار» بوده است. خلاصه ی اصول جامعه اقتصادی «مدرن» این بوده است: «اساس سعادت و بهروزی انسان در ثروت است و اساس ثروت در «کار» نهفته است». این فلسفه در نظام «مدرن» صادق بود. 

فرهنگ ایرانی و درویشی

البته با فلسفه ایرانی دیرین که «علم بهتر از ثروت است» قدری منافات داشت. البته فلسفه ی اسلام، فلسفه ی محمد (ص) که خود اهل تجارت بود (برای کارفرمایش که بعداً همسرش شد) با اصل ثروت اندوزی مخالفتی ندارد. برای همین درویشان ایرانی «علی» را بیشتر میپسندیدند. ایرانی مسلمان همیشه میان این دو فرهنگ ایرانی و اسلامی سرگردان بوده است.

شدت گرفتن آلودگیها

تغییر در معادلات 

باری، از مطلب دور شدم، عصر نو، عصر مدرن، عصر انقلاب صنعتی و کار بیشتر، هم رشد هم توسعه ی اقتصادی شگفت آوری پدید آورد. گرچه در همان کشورهای صنعتی از همان ابتدا کارگران در وضعیت اسفباری زندگی میکردند و تا حد مرگ از سوی کارفرما و سرمایه دار استثمار شدند، گرچه همراه بود با جنگهای استعماری و حتا برده داری و دو جنگ مهیب جهانگیر. اما اولاً سوداگران در مجموع برای «ملت/دولت» متبوع خود یک ثروت و رفاه و بهروزی کلی فراهم آوردند و ثانیاً با گذشت زمان وضعیت کارگران هم در کشورهای استعمارگر بهتر شد. 

اما این بهروزی که در دهه ۶۰ میلادی به اوج شادمانی رسید، از دهه هفتاد به این سو با پدیده نوینی که بسیار هم منفی بود روبرو گشت: آلودگیهای گوناگون محیط زیست ناشی از نظام صنعتی و مدرن. از آنهنگام به بعد و تاکنون، به تدریج «کار» مولد آلودگیهائی شده است که ضررهای آن به تدریج از منافع حاصل از آن بیشتر شده است. با ازدیاد اکسپونانسیل و ضریبی جمعیت  کره زمین، این مضار «رشد» کمکم تبدیل به فاجعه زیستمحیطی کنونی شده است. به طوری که امروزه، افزایش کار و صنعت (نه همه صنعتها) نه تنها دیگر موجب بهروزی بشر نیست که حتا موجودیت بشر را زیر سوال برده به خطر انداخته است. تغییری در معادلات گذشته پیش آمده است، و امروزه میتوان گفت‌: «کار کمتر، بهروزی بیشتر». به علاوه، پیشرفتهای ناشی از اختراعات ما نیز این امکان را میدهد که بشر کمکم به استراحت و به اندیشمندی و مهربانی و همکاری به جای رقابت، و به صلح و آرامش و خردمندی اجتماعی بپردازد. انسان اقتصادگرا جای به انسان صلحگرا دهد. امروزه، تعطیلی یعنی معطل کردن آلودگیها. تعطیلی بیشتر یعنی بهروزی بیشتر. از مردم مهربان شیراز بپرسید بهتان میگونید.

کار نکنیم، درآمد از کجاست؟

میپرسند درآمد مردم چی؟ وقتی کمتر کار کنند درآمدشان مگر کمتر نمیشود؟ نخیر، من بهشان پول میدهم! دولت «همبستگی جهانی» یک درآمد کافی برای همه شهروندان تضمین میکند، چه «کار» (کارِ آلوده گر) کنند که تلاش میکنیم نکنند، چه مشغولیتهای خانوادگی و گلکاری و درختکاری داشته باشند و به زیبائی و پاکیزگی محیط زیست و به مهرافکنی مشغول باشند. پاسخ به این پرسشِ کلاسیک که دولت با اینهمه بذل و بخشش درآمدش را از کجا میآورد که دچار «قرض» هم نشود را در شماره آینده، بسیار به اختصار که در ستون هفته نامه جای گیرد، توضیح دهم.

قدری تحقق مرام اشتراکی «از هر کس به اندازه توانش، به هر کس به اندازه نیازش». 

«همبستگی جهانی» 

«نامزدی» من فقط برای «انتخاب شدن» به «مجلس عوام کانادا» نبود بلکه عمدتاً برای راه اندازی نهضت «همبستگی جهانی» بوده است. از همان ابتدا نوشتم که احتمال انتخاب شدنم کمتر از ۱٪ است. ن.ک. به صفحه فیسبوک من. 

نهضت «همبستگی جهانی» به معنای همکاری فرامرزی و فراملیتی همگان در نگهبانی و نگهداری از حیات و زندگانی بر این کره و بهروزی و بهزیستی و تقدیس انسانیت است، تقدیس زن و مرد و کودک، مخصوصاً تقدیس دختران و زنان و محترم داشتنشان. چیزی که من از فرهنگ اصیل ایرانی (نه اسلامی) نیز استنباط میکنم. 

علاوه بر کانادا، باید این جنبش جهانی شود. مبارزات و رقابتهای «ملی» جای به همکاریهای بین المللی دهد. میگویند که اینها «رویا» ست. ذر پاسخ باید گفت که بشر همیشه با رویا پیش رفته است. پرواز با هواپیما هم روزگاری فقط «رویا» بود. «اتحادیه اروپا» نیز یک رویای غیر محتمل و برای اکثر اروپائیان در هر کشور اروپا، حتی یک رویای «غیر ممکن» به نظر میآمد. دیدیم که رویاهای غیر محتمل تحقق یافت.

برپائی نظام «پسا مُدرن» به جای نظام مُدرن

از جمله اهداف «همبستگی جهانی» این است که نظام «مدرن» مبتنی بر «رشد اقتصادی» را پشت سر نهیم و نظام «پسا مدرن» مبتنی بر رشد سعادت و شادکامی و بهروزی را بنا نهیم؛ نظامی مبتنی بر محافظت از ذخایر طبیعی، بازگرداندن اخلاقیات، برقراری صلح پایدار در جهان و تضمین تندرستی و بهروزی زندگان، اعم از گیاه و حیوان و انسان. نظام «پسا مُدرن» همانا نظام «صلحگرا»ست.

در این همبستگی جهانی میبایستی به جای اندازه گیری رشد بی معنا و آلوده گرِ اقتصاد تنازع و مخاصمه که تاکنون رسم بوده صورت میگرفته است، «رشد سعادت و بهروزی» انسانها و درجه پایداری و بقای انسانیت را اندازه گرفت.

کاندیدا شدن من برای به جریان انداختن این نهضت بود، نهضتی که تازه در آغاز کار است. بفرمائید و متصل و وصل شوید.

earthpeacemakers@gmail.com

شماره آینده «ایران استار»، قسمت پنجاه و دوم «تغییر بزرگ» و آخرین مطلب من نیز باشد، تا برای مدتی به مرخصی روم و به کارهای شخصی خود برسم و به امور مربوط به تشکیل و تشکلِ «همبستگی جهانی» بپردازم، به زبانِ از ما بهتران، اگر فرصت باقی باشد.


۲۲  اکتبر ۲۰۱۹

 شرح عکسها:

با کاندیدای مجلس، «علی احساسی»، ۲۰۱۵

با «استفن دیون»، دانشگاه یورک، ۲۰۱۳

با رهبر حزب سبز، «الیزابت می»، ۲۰۰۹ 

، روی جلد شماره اکتبر ۲۰۱۹ «نشنال جیوگرفیک»



 

Tuesday, 12 October 2021

Shodja Eddin's blog: پژوهشهای صلح در سرزمین جنگ

Shodja Eddin's blog: پژوهشهای صلح در سرزمین جنگ:   ۳۰             پژوهش صلح در سرزمین جنگ. اواخر ژانویه ۱۹۷۷، در سردترین هوائی که در عمرم شاهدش بودم، وارد شهر فیلادلفیا شدم و ...

پژوهشهای صلح در سرزمین جنگ

 ۳۰

 

 

 

 

 

 

پژوهش صلح در سرزمین جنگ. اواخر ژانویه ۱۹۷۷، در سردترین هوائی که در عمرم شاهدش بودم، وارد شهر فیلادلفیا شدم و خود را به دانشگاه پنسیلوانیا رساندم.

پُرسان پُرسان به دپارتمان جدید‌التاسیس "علم صلح" درآمده، خودم را به خانمی که رئیس دفتر دپارتمان و به سرعت مشغول تایپ کردن بود معرفی کرده، با شادی و دلهره به انتظار دیدار با رئیس دپارتمان، دکتر "والتِرآیزارد" Walter Isard، اقتصاددان نامدار نشستم.  مرد نسبتاً مفلوکی هم که ظاهراً نظافتچی یا کارمند دفتری بود وارد اتاق شده، شروع کرده بود به کاغذ و پرونده‌ها را جابحا کردن. خانم منشی که متوجه حضور وی شد رو به  او کرده، با اشاره به من که روی صندلی نشسته بودم گفت: "دکتر آیزارد، آقای ضیائیان منتظر ملاقات با شما ست".

پس از گفتگوئی نسبتاً کوتاه در دفتر ایشان، دکتر "آیزارد" به منشی گفت برایم به عنوان دانشجوی ویژه‌ی "پسادکترا" کارت شناسائی صادر شود. به دکتر آیزارد در مورد تز دکترای خود شرح داده بودم که تا چه حد پیشرفت کرده بودم و عمدتاً بررسیهای آماری بخش دوم و جلد دوم آن مانده که قصد داشتم در دپارتمان ایشان به پایان برسانم و همزمان یا با اختلاف زمانی جزئی هم در دانشگاه پاریس و هم در دانشگاه پنسیلوانیا از رساله خود دفاع کنم و از هر دو دانشگاه دیپلم دکتری بگیرم، اقتصاد از دانشگاه پاریس و صلحشناسی از دانشگاه پنسیلوانیا. ایشان گفت که دکتری دانشگاه پنسیلوانیا ایجاب میکند که دستکم دو سال در آن دانشگاه باشم. میخواستم به ایران برگردم و دو سال نمیتوانستم در دانشگاه بمانم. قرار شد در مقطع پسا دکتری ثبت نام کنم.

همه کارها بدون لحظه‌ای درنگ انجام شد، عکس گرفتن و صدور کارت و اسکان در آپارتمان در یکی از طبقات بالای "برجِ دانش‌آموختگان" Graduate Tower، همه در همان روز صورت گرفت، و فردایش در کتابخانه بزرگ و غنی و سهل‌الاستفاده دانشگاه پنسیلوانیا، با یک دنیا مسرت، پژوهش‌های خود را آغاز کرده، ادامه دادم.

"شیرین" و "بردیا" نیز از فرانسه به من ملحق شدند. بردیای سه ساله، که تا آنهنگام فقط به زبان فرانسوی صحبت می‌کرد، به زودی متوجه شد که زبان بین‌الملل همانا زبان فارسی است که در همه جا صحبت می‌شد، و در فیلادلفیای انگلیسی زبان شروع کرد به فارسی صحبت کردن! باید گفت که در دانشگاه پنسیلوانیا دانشجویان ایرانی کم نبودند و در مهد کودک دانشگاه نیز بردیا با کودکان فارسی زبان ایرانی آشنا شده بود. دوران طلائی ایرانِ معاصربود.

دانشگاه پنسیلوانیا، که در طبقه‌بندی دانشگاه‌ها یکی از ۱۰ دانشگاه صدرنشین "ایالت‌های متحد آمریکا" بود برای نخستین بار، همانسال، یک دپارتمانِ "علم صلح"Peace Science یا یاصلح‌شناسی" ایجاد کرده بود، آنهم به ابتکار و مدیریتِ یک اقتصاددانِ ‌نامدار، دکتر "والترآیزارد" Walter Isard که یکی از دانشجویان همدوره من در دانشگاه دیژون رساله "فوق لیسانس" خود را در باره کارهای او به عنوان متخصص اقتصاد منطقه‌ای  Regional Economics می‌نوشت! شگفتا، مگر از این بهتر هم می‌شد؟ موهبت خدائی بود. پیدائی یک دپارتمان صلح‌شناسی از سوی یکی از معتبرترین دانشگاه‌های جهان آنهم در همه سطوح لیسانس، فوق لیسانس، دکتری و اکنون با آمدن من، پسادکتری. انگار آسمان و زمان برای من ساخته شده بود.

نماد دیگری از تحول و تغییر و دگردیسی انسان "اقتصادگرا" به "انسان صلح‌گرا" بود که من در جلد اول رساله‌ام به آن پرداخته بودم و حال مشغول جلد دوم بودم تا مقدمات "اقتصاد صلح" خود را بنیان گذارم.

‌بی‌درنگ و با هیجان و دلهره تقاضای پذیرش و ادامه تحصیل در آن دانشگاه و آن دپارتمان را کرده بودم. دکتر محمد حسن گنجی، تحصیلکرده‌ی آمریکا (پی اچ دی) و استاد ممتاز دانشگاه تهران و از متخصصان برجسته سازمان ملل متحد، نامه‌ی محکمی در معرفی و پشتیبانی از تقاضای من نوشته بود.

بیشتر وقت روزانه خود را در کتابخانه می‌گذراندم. آنقدر غنی بود که هیچ اشتهائی را نمی‌توانست سیر کند. در پاریس می‌بایستی تقاضای حد‌اکثر سه کتاب کرد، منتظر شد تا برایتان پیدا کنند و به شما تحویل دهند تا شما مطالعه کنید! در اینجا همه کتابخانه در اختیارتان بود!‌

کتابی به زبان فرانسوی از اقتصاددانی فرانسوی یافتم که دقیقاً به کار جلد اول رساله‌ام می‌خورد و از آن در تکمیل این بهره بردم، کتابی فرانسویزبان که در کتابخانه دانشگاه پاریس یافت نمی‌شد! برگ‌های این کتاب به زحمت از هم باز می‌شد، زرد و خشک و شکننده، میباید با دقت و مواظبت بسیار آن را نیمه باز کرد و خواند تا برگها نشکند! به وضوح، من نخستین کسی بودم که این کتاب چاپ قرن نوزدهم را باز کرده بودم!

در تابستان آنسال بود که به کمک یک ماشین حساب علمی که سیصد و اندی دلار پولش را دادم، پول کمی نبود، محاسبات ریاضی خود را برای تعیین زمان دقیق استقرار صلح در جهان به انجام رساندم.

دولت ایالتهای متحد آمریکا دولت کاسبکاران است. سوداگران حاکمان آنند. برای خرید یک دوربین فیلمبرداری وارد یک فروشگاه نسبتاً بزرگ در مرکز شهر شدم. فروشنده، مردی تنومند، یک دوربین "کانُن" به دست من داد، ۷۵۰ دلار. گفتم گران است و داشتم می‌رفتم که گفت "۶۵۰ دلار‌. می‌خوام ببینم مرد خرید هستی، ۵۵۰ دلار"! خریدم. عصر آن روز منزل ف م، وی به من گفت، "شجاع، قیمت این دوربین ۲۶۰-۲۶۵ دلار است، سرت کلاه گذاشتند". برگشتم دوربین را پس بدهم و پولم را پس بگیرم. چه خیال خامی! گفتم کلاهبرداری است و شکایت می‌کنم. گفت برو شکایت کن، از تو پولدارترم، وکیل من می‌اندازدت زندان! شکایت به شهرداری نیویورک بردم. مامور شهرداری اظهار تاسف کرد که چنین کاسبکارانی در نیویورک نسبتاً فراوانند و به لحاظ قانونی کاری نمی‌شود کرد.

در همان زمان در ایران، "شاه" می‌خواست که افرایش بی‌رویه قیمت‌ها کنترل شود... سقوط کرد! هر دو‌ی ما به بازاریان باختیم!

سرزمین خشونت هم هست. گهگاه صبح که بر‌میخواستیم، می‌شنیدیم که شب قبل در کمپوس دانشگاه به دانشجوی دختری تجاوز شده است. در همه عمر که در ایران و کشورهای اروپا گذرانده بودم به اندازه دو هفته در "آمریکا" خبر "تجاوز" نشنیده بودم. هیچ کجا هم حضور اینهمه‌ مامور پلیس، مسلح و قلدر، ندیده بودم. امان از صدای آژیر پلیس که امکان نداشت روزی یا شبی بلند نشود، بیش از یک یا دو بار!

از پنجره طبقه بالای برج محل اقامتم راننده‌ای را دیدم که برای خروج از پارک کنار خیابان، چون جا کم بود اتومبیلش را محکم به ماشین‌های جلو و عقب زد و جا باز کرد و رفت! جل‌الخالق! جل المخلوق!

در مدت اقامتم در آن کشور، یک شب برق نیویورک رفت و شهر، بدون برق ماند. به زنان تجاوز شد و مغازه‌ها به تاراج رفت. صبح بعد خیابان‌های اصلی نیویورک شبیه یک شهر جنگزده بود.

ا م آمریکا یک "جامعه" به معنای متعارف نیست بلکه یک بازار بزرگ داد و ستد وحشیانه‌ی "آزاد" است. دفاع از "بازار آزاد"، شعارِ بیشرمانه‌‌ی روسای جمهور آمریکا ست.

برای فهمیدنِ ذهنیتِ فیلم "جنگ ستارگان"، به نکاتی باید توجه کرد، و کشورهای دیگر در تقلید از این ذهنیت امریکائی اشتباه می‌کنند زیرا در شرایط مشابه نیستند.

همان وقت که وارد فضای "ایالت‌های متحد" شدم، از پنجره‌ی هواپیما مرتب و منظم بودن قطعات زمین‌های کشاورزی که عمدتا مستطیل شکل بود نظرم را جلب کرد. حساب مساحت این زمینها آسان بود. مثل کشورهای کهنی چون فرانسه و ایران که قطعه زمینهای‌شان مرزبندی‌های طبیعی یا حتا هنری و احساسی داشت، بر اساس انحنای یک آبراه، یک پستی یا بلندی، یک درخت، یک تاریخچه، یک خاطره محلی یا یادگار تاریخی و اینگونه ملاحظات! کوچه باغ‌های ایران کجا و این تقسیم‌بندی‌های هندسی و مادی و بی‌احساس کجا!

همچنین باید به یاد‌داشت که این کشور، بعضی ایالت‌هایش، همه ساله دچار شدیدترین و خشن‌ترین طوفان‌ها و گردبادها‌ست که خانه‌ها و کاشانه‌ها را ویران می‌کند، و طبعاً شهروندانش را به خشونت عادت می‌دهد و به اینکه آرامش‌ها پایدار نیست. پرجمعیت‌ترین ایالتِ آن، کالیفرنیا، منتظر لحظه‌ی تاریخی زمین‌شناسانه‌ی زلزله بزرگی است که تکه‌ای از آن سرزمین را از قاره جدا کند و لوس‌آنجلس و سانفرانسیسکو را ویران نماید و ساکنانش را مثل مورچه دفن کند.

و اما چنانکه خواننده ارجمند لابد می‌داند، سنت حمل و استفاده از سلاح گرم جزو سنت‌های بنیانی جامعه‌ی ایالت‌های متحد آمریکاست. از همان ابتدا برای کشتار اهالی بومی، یا برای حل اختلاف‌های بین خود، به خاطر یک مشت دلار وسیله‌ی عمده و قهرمانانه ی کشتن و زنده ماندن بوده است.

با تفنگ به سویم نشانه گرفت! در بهار ۷۷ با خانواده، سفری با اتومبیل از فیلادلفیا به شهر کوچک پلاتویل در ایالت ویسکانسین کردیم. شب بود و قدری هم بارانی و به نزدیک یا در حومه پلاتویل رسیده بودیم که منزل پدر و مادر و هم منزل خواهر در آنجا بود. قدری گم شده بودم و نمی‌دانستم به درستی کجائیم و به کدام جهت باید می‌رفتیم. هنوز جی پی اس نبود. برای پرسش از یکی از ساکنان خانه‌ای که چراغش روشن بود به چپ پیچیدم و در راه گاراژش توقف کرده، نقشه به دست، از اتومبیل پیاده شدم. همزمان، درب خانه ناگهان باز شد و مردی قوی هیکل با تفنگ به سوی من نشانه گرفت. شانس آوردم شلیک نکرد. ۳۳ سال از سن و سالم می‌گذشت و به کشورهای پرشماری سفر کرده بودم و در بعضی هم سال‌ها سکونت داشته‌ام. هر‌گز با چنین منظره و واکنشی یا که کمتری  شباهت به آن داشته بوده باشد، در هیچ کجای دنیا، مواجه نشده بودم. قابل انتظار نبود. فکر می‌کردم فقط در فیلم‌های هالیوود برای سرگرمی است. اما نه، آن فیلم‌ها بازتاب زندگانی واقعی "امریکائیان" بوده است!

علل این وحشی‌گری تنها به خاطر قانون اساسی ایالتهای متحد نیست که حمل اسلحه را تشویق می‌کند. این خشونت از ابتدای تاسیس دولت ایالت‌های متحد جزو اساس زندگانی در آمده است. کشتار بومیان، جنگ‌های داخلی و بالاخره جنگ‌های خارجی.

دولت ایالتهای متحد آمریکا یک دولت جنگاور است. این کشور در سراسر تاریخ خود کمتر سالی را بدون جنگ گذرانده است.

گرچه همه مردم در همه کشورهای جهان نیز طبیعتاً در گیر جنگ بوده‌اند، اما روانشناسی علل جنگ در ایالت‌های متحد آمریکا با کشورهای "نُرمال" چون فرانسه و ایران‌ و دیگر کشورهای اروپائی و آسیائی و آفریکایی متفاوت است. نمی‌دانم آیا می‌توان گفت یا نه که ایالت‌های متحد آمریکا، استرالیا، نیوزیلند، کانادا، سنگاپور، قطر، امارات، و بعضی دولتهای دیگری که مخلوق دوران استعمارگری انگلستان‌اند اصولاً "دولت-ملت" نیستند بلکه دولت‌های بازاری و سوداگرِ داد و ستد و تولید و مصرف‌اند. و اما دولت ایالت‌های متحد آمریکا، به لحاظ روحیه‌ی تهاجم، پرخاشگری، خشونت و به خصوص سلطه‌جوئی و در سودای کنترل ساختاری و نظامی جهان بودن، با همه متفاوت است. به علاوه "مجتمع صنعتی نظامی" ا م آمریکا خود یک نیرویی است که، به قول ژنرال آیزنهاور، می‌تواند خارج از کنترل سیاسی مردم و حتا رئیس جمهور،حکومت کند.

باید گفت بیشتر خوبی‌ها و بدی‌های انسانیت، برترین‌ها و بدترینهایش در "ایالتهای متحد آمریکا" ست.

 

حوادث و مشاهدات ۹ ماه اقامتم در آن کشورآنقدر زیاد است که در یکی دو مقاله نمی‌گنجد. بی‌شک یکی از برجسته‌ترین و جنجالی‌ترین آنها دیدار رسمی اعلیحضرت شاهنشاه آریامهر و علیاحضرت شهبانو فرح از کاخ سفید بود، و واکنش‌های ایرانیان مقیم آمریکا. گرچه  چند ماه بود که از آمریکا به فرانسه برگشته بودم اما، از طریق تلویزیون، خود را هنوز در آنجا حس میکردم. انگار که ادامه حضورم در آمریکا بود.